نگاهی به انيميشن خرس‌هاي مهربان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

يعني گروه خرس‌هاي مهربان به نوعي ايفاگر نقش همان ناجي كميك‌استريپ‌هاي مشهور هستند كه با آرم روي سينه شناخته مي‌شدند؛ ناجياني همچون بتمن، سوپرمن و مرد عنكبوتي. انيميشن خرس‌هاي مهربان از انيميشن‌هاي قديمي و خاطره‌انگيز تلويزيون است كه در هر قسمت، ماجراهاي جذاب و آموزنده‌اي را براي مخاطب خردسال روايت مي‌كند.

 

تاريخ ساخت اين انيميشن و حواشي مربوط به آن به اختصار از اين قرار است: شخصيت‌هاي كارتوني انيميشن خرس‌هاي مهربان سال 1981 ميلادي ساخته شد و 2 سال بعد در سال 1983 ميلادي از طريق النا كوچاريك به صورت كارتوني نقاشي شد كه در قالب بازي كامپيوتري (آتاري) نيز در همين سال به مخاطبان عرضه شد و از سال 1985 تا 1988 نسخه انيميشني اين شخصيت‌ها به صورت مجموعه تلويزيوني از تلويزيون آمريكا به نمايش درآمد.

 

سال 2002 از روي اين شخصيت‌هاي جذاب و دوست‌داشتني اسباب‌بازي ساخته شد و از سال 2004 تا 2008 به مرور بازي‌هاي رايانه‌اي كامل‌تري از اين انيميشن توليد و وارد بازار فروش شد. امروزه اين كاراكترهاي كارتوني در زمره شخصيت‌هاي انيميشني محبوب كودكان سراسر جهان قرار گرفته‌اند و چه بسا ريشه در چگونگي طراحي شخصيت‌هاي اين مجموعه داشته باشد كه اگرچه خود وامدار تجربه‌هاي موفق قبلي در خصوص طراحي قهرمانان و ناجيان كارتوني است ولي ايده‌هاي ابتكاري تازه‌اي دارد كه آن را از ديگر نمونه‌هاي مشابه متمايز مي‌كند. در انيميشن خرس‌هاي مهربان گروه ناجيان به رفع مشكلات افراد مي‌پردازند، نه يك قهرمان تنها و منفرد و ديگر اين كه برخلاف نمونه‌هايي همچون بتمن و سوپرمن و اسپايدرمن، مشكلات كودكان حل و فصل مي‌شود نه بزرگسالان و بعلاوه، اثر وجه تعليمي و بار آموزشي دارد نه اين كه صرفا متكي باشد به حس خيال‌پردازي و قهرمان‌طلبي مخاطب.

 

بهره‌گيري از گروه ناجيان به جاي يك فرد واحد موجب شده است، اين انيميشن حالت واقع‌گرايانه‌تري در مقابل وجه آرماني نمونه‌هاي قبلي داشته باشد و كودكان بتوانند جدا از همراه شدن با سير ماجراهاي اثر با شخصيت‌هاي كارتوني آن همذات‌پنداري كرده، درصدد برآيند كه تجربيات آنها را خود نيز تجربه كنند. ممكن است گفته شود تعاون و همكاري اين شخصيت‌ها با هم مي‌تواند براي كودكان بار آموزشي داشته باشد ولي برخورداري آنها از نيروي خارق‌العاده و ماوراي طبيعي نه. در جواب بايد گفت از آنجا كه ويژگي‌هاي شخصي اين كاراكترها ريشه در عشق و محبت دارد، اين وجه از شخصيت آنها نيز بر مبناي همان اصل اخلاقي آموزش به مخاطب طراحي شده و بخوبي قادر است حس همذات‌پنداري كودك را برانگيخته و او را به انجام رفتارهاي مبتني بر مهر و دوستي سوق دهد. كودكان با تماشاي اين انيميشن قدرت عشق را درخواهند يافت و تلاش خواهند كرد كه خود نيز با تكيه بر مهرباني و دوستي از نيروي آن برخوردار شده، به ديگران در رفع نيازها و مشكلاتشان كمك كنند.

 

در اغلب نمونه‌هاي مشابه ما با يك قدرت ناشناخته مواجه هستيم كه در زندگي واقعي انسان‌ها نه امكان تحقق دارد و نه با شيوه زندگي بهتر و اخلاقي‌تر انسان‌ها ارتباطي دارد. شايد تنها ناجي بودن اين كاراكترها و دادخواهي آنها از مظلومان با اصل اخلاقي مورد اشاره نسبت داشته باشد وگرنه اين كه نيروي برتر آنها نيز براي مخاطب قابل تجربه باشد و دست‌يافتني، قابل اثبات نيست و بسادگي نمي‌توان از آن دفاع كرد. در انيميشن خرس‌هاي مهربان همه چيز حتي نام مجموعه و نشانه روي سينه شخصيت‌ها از همين واقع سخن مي‌گويد و حكايت از توجه سازندگان به نياز مخاطب خردسال دارد.

نكته ديگر مطابقت مضمون اين انيميشن با فرهنگ ايراني است كه بر نيروي عشق و محبت تكيه خاص دارد. شعر مشهور مولوي با مطلع «از محبت خارها گُل مي‌شود» يا بيت معروف «اكسير عشق بر مِسم افتاد و زر شدم» از اين نمونه است و ديگر نيازي به تكرار ابيات فراوان غزليات حافظ و ديگر شعراي فارسي‌زبان نيست كه همه بر مبناي همين اصل مهم تأثير كيمياگرانه عشق در روابط انساني سروده شده‌اند. كودك ايراني با تماشاي اين انيميشن، روح حاكم بر روابط شخصيت‌هاي مجموعه را با فرهنگ بومي خود مطابق مي‌بيند و به جاي اين‌كه در فرهنگ‌هاي ديگر به دنبال قهرمان بگردد، خواهد توانست كاراكترهاي مجموعه خرس‌هاي مهربان را مصداقي از آموزه‌هاي فرهنگي بومي خود ببيند و همراهي با شخصيت‌هاي مجموعه جدا از سرگرم كردن او، ارزش‌هاي نهفته در فرهنگ ايراني را نيز در وجود او باورپذير و پذيرفتني مي‌كند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انيميشن خرس‌هاي مهربان به لحاظ ساختاري نيز قوي و مثال‌زدني است. هم شخصيت‌هاي جذاب و كميك دارد، هم از انيمه حرفه‌اي و بي‌نقص برخوردار است و هم در عين دو بعدي بودن، چشم‌نواز و باورپذير از كار درآمده است. داستان‌هاي هر قسمت نيز با ايده آموزشي كلي انيميشن همخوان هستند و بر همين اساس طراحي شده و به نگارش درآمده‌اند. ايده اوليه مجموعه، قابليت زيادي براي بسط و گسترش در قالب قسمت‌هاي متعدد داشته و اين امكان را در اختيار نويسندگان قرار داده كه هر بار با تمركز بر يكي از وجوه شخصيتي كاراكترهاي مجموعه، داستان آن قسمت را پيش ببرند و در عين حال، ديگر شخصيت‌ها و ديگر ويژگي‌هاي شخصيتي هم از ديد تماشاگر پنهان نمانده و به فراموشي سپرده نشود.

 

 

مدت زمان اين پويانمايي كارتوني كوتاه است و اين موجب شده از يك طرف سازندگان به دام اطناب بيهوده گرفتار نشوند و از طرف ديگر بتوانند آموزه اخلاقي مورد نظرشان را به صورت گذرا و بدون تكيه و تأكيد اضافي به مخاطب منتقل كنند و مجموعه را از آسيب رايج پيام‌زدگي دور كنند.

 

تيتراژ مجموعه نيز از دو وجه مهم قابل بررسي است كه هر دو نقطه قوت مجموعه به حساب مي‌آيند. يكي از اين لحاظ كه پويا و پرتحرك است و مخاطب را از ابتدا با داستان مجموعه و شخصيت‌هاي آن درگير مي‌كند و ديگر اين‌كه به لحاظ بصري چشم‌نواز و گيراست و اين جذابيت بصري را هم از رنگ‌پردازي شاداب و پرنشاطي كه با ايده كلي مجموعه و ويژگي شخصيت‌هاي آن همخواني دارد، به دست آورده است.

 

استفاده از المان تصويري رنگين‌كمان در تيتراژ مجموعه يكي از نكات جزئي ولي بااهميتي است كه نبايد از نظر دور بماند. رنگين كمان عنصري نمادين است كه هم آسماني بودن را به مخاطب القا مي‌كند، هم طراوت و شادابي را، و در عين حال با متفاوت بودن رنگ شخصيت‌هاي مجموعه نيز سازگاري دارد و عنصري جدا و بي‌ارتباط با ساختار شكلي و محتوايي ديگر بخش‌هاي مجموعه محسوب نمي‌شود.

 

آخرين نكته‌اي كه در خصوص مجموعه انيميشن خرس‌هاي مهربان شايان ذكر است دوبله خوب آن به زبان فارسي است كه باعث شده تغيير زبان اثر از جذابيت آن نزد مخاطب كم نكند و چه بسا گاه به مزيت اين نسخه از مجموعه تبديل شود.