نگاهی به انیمیشن ایرانی هو هو خان باد مهربون

هوهوخان، شخصيت محوري اين انيميشن است، چرا كه كاراكترهاي ديگر مجموعه بر اساس داستان تغيير مي‌كنند و از آنجا كه بدعت و خلاقيت به كار رفته در طراحي آن تحسين برانگيز است، اين شخصيت محوري را مي‌توان به عنوان يكي از نقاط مثبت مجموعه به حساب آورد. به كارگيري عناصري كه براي كودكان غريب و چه بسا ترسناك هستند، به‌عنوان شخصيت‌هاي اصلي يك مجموعه پويانمايي مي‌تواند كمك فراواني به فهم و درك صحيح كودكان از آن عناصر كند.‌ «كارخانه هيولاها» نمونه‌اي از اين نوع انيميشن‌هاست كه با وجود شكل و ظاهر ترسناك شخصيت‌‌هاي داستان كه از نظر بيشتر كودكان موجوداتي وحشتناك محسوب مي‌شوند، توانسته است علاوه بر ايجاد محبوبيت و مقبوليت براي كاراكترهاي خود، ترس كودكان را نيز از موجوداتي به نام هيولا از بين ببرد.

باد، گردباد، رعد و برق و... از عناصر طبيعي هستند كه در بيشتر مواقع سبب ايجاد رعب و وحشت در كودكان مي‌شوند. انيميشن هوهوخان باد مهربون با انتخاب يكي از اين عناصر يعني باد و تبديل آن به يك شخصیت محبوب و دوست داشتني، سبب تغيير نگاه كودكان به صداهاي توليد شده توسط باد يا خود باد شده‌ است. به عنوان مثال مي‌توان به يكي از قسمت‌هاي اين مجموعه اشاره كرد كه هوهوخان با وزيدن ميان در و پنجره‌ها و ايجاد صداهايي قصد ترساندن دزد و فراري دادن او را دارد. اين موضوع كوچك اما بسيار مهم به صورت دقيق و بي‌نقص در مجموعه ارائه شده است، چرا كه نه با مخفي كردن جنبه ترسناك باد بلكه با ارائه تصويري متفاوت و خوب از همين جنبه، ذهنيت كودكان را نسبت به آن تغيير مي‌دهد. به عبارت ديگر، در انيميشن هوهوخان باد مهربون مي‌بينيم هوهو كردن و غرش باد براي ترساندن شخصيت‌ منفي داستان است؛ بنابراين مخاطب به آساني مي‌تواند اين موضوع را بپذيرد و باور خود را كه آميخته با ترس و وحشت است، نسبت به موضوع ساده‌اي همچون وزش باد تغيير دهد.

يكي ديگر از نكات مثبت انيميشن هوهوخان باد مهربون، تنوع در شخصيت‌ها و داستان‌هاي مجموعه است. همان‌طور كه گفته شد، تنها شخصيت ثابت مجموعه هوهوخان است كه با توجه به اين موضوع در هر قسمت، ابتدا با روايت گوشه‌اي از داستان، كاراكترهاي جديد مجموعه معرفي مي‌شوند و مخاطب با پيشروي داستان منتظر ورود هوهوخان است. دنياي انيميشن هوهوخان، دنيايي آشنا و محبوب براي مخاطب است، چرا كه شخصيت‌هاي آن بسيار نزديك به شخصيت كتاب‌هاي درسي، آموزشي و داستاني مخصوص كودكان طراحي شده است. بعلاوه داستان‌هاي مجموعه نيز در عين سادگي آشنا و صميمي هستند. داستان‌هاي ساده‌اي مانند توپ بازي كردن خواهر و برادر و گير كردن توپ آنها بالاي درخت يا گم شدن روسري دختري كوچك كه در نهايت تمامي اين مشكلات با كمك هوهوخان برطرف مي‌شود. در اين مجموعه حتي از بازي‌هاي رايج و قديمي كه با خواندن شعر همراه است نيز استفاده شده است. جالب اين است كه با وجود اين حجم از تنوع در داستان‌ و شخصيت‌‌پردازي، اثر به صورت يك كل منسجم و با ارزش به تصوير درآمده است و مي‌توان آن را به عنوان يك مجموعه سرگرم‌كننده و جذاب به شمار آورد.

بيشتر انيميشن‌هاي توليد شده در كشور از لحاظ طراحي شخصيت‌‌ و فضاي اثر در تعادلي نادرست ميان اجزا و عناصر ايراني و غير ايراني قرار دارند. به عبارت ديگر، حال و هواي انيميشن‌ها يا به صورت افراطي ايراني و پر از نشانه‌ها و عناصر سنتي يا متفاوت از دنيايي است كه كودكي همه ما و فرزندانمان در آن گذشته است. اين دوگانگي سبب مي‌شود در انيميشن‌هاي دسته اول نوعي دلزدگي و بي‌توجهي نسبت به فرهنگ و رسوم ديرينه كشورمان ايجاد شود و در گروه دوم، باور ايراني بودن آن مشكل شده و اثر غريب و ناآشنا به نظر آيد. انيميشن هوهوخان باد مهربون در فضايي كاملا متعادل از اين نظر قرار دارد. هوهوخان شخصيت اصلي مجموعه به‌سادگي يادآور 2 كاراكتر آشنا اما متفاوت است. شفاف بودن بدن هوهوخان و فرم انتهايي بدنش يادآور انيميشن «كاسپر روح مهربان» و شخصيت اصلي آن يعني كاسپر است. از طرف ديگر چهره هوهوخان با آن ريش‌هاي بلند سبيل‌هاي از بناگوش در رفته‌اش تداعي‌كننده شخصيت عمو نوروز است. اما با وجود همه اين شباهت‌ها، كاراكتر هوهوخان كاملا مستقل و متفاوت طراحي شده است و جذابيت و محبوبيت مخصوص به خود را دارد. بعلاوه شخصيت‌هاي ديگر مجموعه نيز واجد همين شرايط هستند، به عنوان مثال خاله پيرزن داستان همان پيرزن انيميشن‌ «خروس و روباه» يا حتي مجموعه عروسكي «خونه مادربزرگه» است؛ اما در عين حال ويژگي‌ها متناسب با شخصيت خاله پيرزن داستان هوهوخان را نيز دارد.

اين موضوع يعني تعادل در به كار بردن المان‌هاي سنتي در ارتباط با فضاي مكاني اثر نيز صادق است، به عنوان مثال در يكي از قسمت‌‌ها مي‌بينيم دختر و پسر كوچكي در حياط مشغول بازي هستند. حياط خانه آنها شباهت بسياري به حياط‌هاي سنتي دارد، يعني وجود همان حوض‌هاي قديمي در مركز حياط يا همان باغچه‌‌ها و درختكاري‌هاي كنار ديوار، اما اين حياط متعلق به يك خانه سنتي نيست، بلكه خواهر و برادر داستان در آپارتماني زندگي مي‌كنند كه حياطي با اين شكل و ظاهر دارد. اين در حالي است كه وقتي داستان در فضاي سنتي روستا تعريف مي‌شود، شرايط متفاوتي مطرح است. خانه خاله پيرزن قديمي و كاهگلي است و حيوانات مختلفي از مرغ و خروس و گوسفند درآن زندگي مي‌كنند. اين فضاي كاملا سنتي همانند فضاي داستان قبلي نزديكي بسياري به واقعيت دارد و هر كدام در جاي خود و با جزئيات دقيقي طراحي شده‌اند، بنابراين بسيار باورپذير و آشنا هستند.

شناسايي و معرفي فرهنگ و رسوم يا حتي معماري سنتي براي كودكان امروز كه در فضاي مدرن و متفاوت با آن دوران زندگي مي‌كنند، سخت و دشوار است و نمي‌توان تنها با به تصوير كشيدن اين فضاها و ارائه اين نوع زندگي، آن را براي مخاطباني كه حتي براي يك بارهم تجربه حضور در اين شرايط را نداشته‌اند، دلچسب و دوست داشتني تصور كرد. رويه‌اي كه دست‌اندركاران مجموعه پويانمايي هوهوخان باد‌ مهربون براي ارائه فضايي آميخته از سنت و مدرنيته كه فضاي زندگي اغلب كودكان امروزي است پيش گرفته‌اند، شايد يكي از بهترين روش‌ها براي معرفي و شناساندن ارزش‌هاي نهفته در زندگي گذشتگان و آگاهي از معايب و مضرات زندگي مدرن و مكانيكي امروز كه همه جهان را تسخير كرده است، باشد.

با استناد به نكات آموزشي نهفته در اجزاي مختلف مجموعه از جمله داستان، شخصيت‌ها و فضاي اثر انيميشن هوهوخان باد مهربون را مي‌توان به عنوان انيميشني آموزنده مطرح كرد كه معرفي باد و آثار و نتايج وزيدن آن يا پيام‌هايي كه از زبان شخصيت‌هاي داستان بدون هيچ‌گونه اغراق و بزرگنمايي عنوان مي‌شود از جمله وجوه آموزشي آن هستند. با اين حال وجهه‌ سرگرم‌كننده اثر پررنگ‌تر از وجهه‌ آموزشي آن است، چرا كه به‌وضوح مي‌توان ديد عوامل توليدكننده اثر از ويژگي‌هايي كه سبب جذابيت‌هاي بصري يك مجموعه مي‌شود به صورت گسترده استفاده كرده‌اند؛ وجود طيف متنوع رنگي در طراحي شخصيت‌ها و پيش زمينه كار و حتي پس زمينه آن نمونه‌اي از اين عناصر است. مجموعه هوهوخان از شعر و موسيقي جذابي بهره برده است. شعر و آهنگي ثابت براي تيتراژ آغازين مجموعه مورد استفاده قرار گرفته و در قسمت‌هاي مختلف بنا به اقتضاي داستان اشعاري با موسيقي شاد تصاوير مجموعه را همراهي مي‌كند. انيميشن هوهوخان ، باد مهربون مجموعه‌اي ساده و دلنشين است كه با وجود داستان‌هاي سر راست شخصيت‌هاي معمولي و حتي تكراري، مخاطب را با خود همراه و او را سرگرم مي‌كند. اين انيميشن ثابت كرده است كه مي‌توان حتي در نبود تكنيك‌هاي پيشرفته و به روز دنيا انيميشني دلچسب، جذاب و سرگرم‌كننده توليد كرد.

نویسنده : بهار عسگری