نگاهی به مجموعه انیمیشن عروسکی ملوچ

سازندگان مجموعه انيميشن ملوچ با شناخت دقيق از مخاطب خود توانسته‌اند مجموعه‌اي توليد كنند كه هم از نظر محتوا و مضمون و هم از نظر جنبه‌هاي بصري و زيباشناسانه قابل توجه و تاثيرگذار باشد. دنياي ملوچ و آرش، شاد و كودكانه است. آنها هر روز كه از خواب بيدار مي‌شوند قرار است تا شب بدون هيچ دغدغه و نگراني با هم بازي كنند. تنها كسي كه مي‌تواند وارد دنياي آنها شود راوي داستان است تا وقتي رابطه بين آرش و ملوچ شكرآب مي‌شود يا به مشكلي برمي‌خورند كه توانايي برطرف كردنش را ندارند از او كمك بگيرند.

شايد براي كودكان، زندگي به سبك ملوچ و آرش لذتبخش باشد، چرا كه در آن نه از امر و نهي خبري است، نه از نگراني و ناراحتي. با وجود اين ملوچ و آرش با مشكلاتي روبه‌رو مي‌شوند كه ممكن است براي هر كودكي پيش بيايد، اما فرق آنها با كودكان ديگر اين است كه توانايي برطرف كردن مشكلات خود را دارند، چه با كمك گرفتن از راوي و چه از يكديگر. در واقع اين راهي است كه سازندگان مجموعه ملوچ براي آموزش موضوعات مختلف به مخاطب خود در پيش گرفته‌اند. آنها با ورود به دنياي كودكان و سخن گفتن به زبان آنها بيشترين تاثير را بر مخاطب مي‌گذارند.

كودكان از طريق پدر و مادر بيشتر ياد مي‌گيرند. اين نوع آموزش از نظر شيوه انتقال، تفاوت‌هاي عمده‌اي با تجربيات و آموزه‌هاي كسب شده از طريق رسانه‌ها و تعامل با كودكان ديگر دارد. الگو گرفتن از دوستان و همبازي‌ها براي كودكان بسيار ساده است. در واقع آنها از اين عمل استقبال هم مي‌كنند. حال اگر اين دوست و همبازي در قالب يك شخصيت پويانمايي شده و كارتوني در اختيار كودك قرار گيرد براحتي مي‌توان الگوهاي صحيح و مورد قبول را به مخاطب عرضه كرد.

مجموعه ملوچ از اين دست انيميشن‌هاست كه با خلق فضايي آرماني براي كودكان، توجه آنها را به خود جلب كرده است. هر چند فضاي زندگي شخصيت‌هاي داستان فانتزي و متفاوت با واقعيت است، اما خود آ‌نها رفتار و گفتاري بسيار آشنا و رئال دارند. به عنوان مثال در يكي از قسمت‌هاي مجموعه، آرش حاضر نبود اسباب‌بازي‌هاي خود را به ملوچ دهد تا او هم بازي كند. ملوچ اما دور از چشم آرش اسباب بازي‌هاي او را برداشت و اين سبب عصبانيت آرش و به هم خوردن دوستي آنها شد. اما پس از مدت كوتاهي و با تدبير مناسب نويسنده، هر دو به اشتباه خود پي مي‌برند و از يكديگر عذرخواهي مي‌كنند. اين داستان ساده، بسيار دلنشين و جذاب روايت مي‌شود.

يكي از دلايل موفقيت داستان، شخصيت‌پردازي مناسب آن است. آرش با آن لباس سرهمي ساده و كودكانه‌اش و كلاه قرمزي كه به سر دارد به اندازه يك كودك واقعي، شيرين زبان و دوست‌‌داشتني است. او نه بيش از اندازه باهوش و داناست، نه بيش از حد خنگ و بي‌استعداد. او يك پسربچه معمولي است با همان لجبازي‌ها و شيطنت‌هاي مخصوص اين دوران. ملوچ، ديگر شخصيت داستان كه به شكل آدم‌آهني طراحي شده است در واقع نماينده ديگري از كودكان است تا با رفتار خود آينه‌اي باشد براي مخاطبان مجموعه. او تنها دوست و همبازي آرش است. هرچند ملوچ به صورت نامفهومي صحبت مي‌كند، اما آرش حرف‌هاي او را مي‌فهمد و اين احساس براي مخاطب نيز وجود دارد، چون با كارگرداني دقيق صحنه‌ها و نمايش بجا از ميميك صورت او، مخاطب منظور ملوچ را بدون وجود ديالوگ دريافت مي‌كند. ملوچ هم كودكي ساده و معمولي است. اين دو هيچ برتري‌ نسبت به يكديگر و مخاطبان خود ندارند. تنها اين شخصيت‌هاي معمولي هستند كه مي‌توانند به عنوان قهرمانان داستان‌هاي ساده مجموعه‌اي همچون ملوچ معرفي شوند.

اين داستان‌ها، اما داستان زندگي كودكان است و روايت چگونگي بزرگ شدن آنها. ترس از سوار شدن بر دوچرخه يا بالا رفتن از يك سه‌پايه كوچك همه قابليت تبديل شدن به داستاني زيبا و شنيدني را دارند. داستاني براي ديدن و شنيدن و از همه مهم‌تر آموختن. انيميشن ملوچ توانسته است به اين سادگي مفاهيم مهم و كارآمد را به مخاطبان خود بياموزد.

تيتراژ مجموعه ملوچ به‌گونه‌اي ساخته شده است كه با آغازهر قسمت دو شخصيت داستان از زبان آرش همراه با شعر و موسيقي به مخاطب معرفي مي‌شوند. آرش و ملوچ در نماهاي مختلفي از خانه و حياط با چهره‌هايي بشاش در حال خواندن شعر و آواز تيتراژ هستند، حتي در نمايي هر دوي آنها را سوار بر هواپيمايي كوچك در حال پرواز مي‌بينيم. از آنجا كه داستان‌هاي هر قسمت مستقل از قسمت‌هاي قبلي است چنين شروع مناسبي، اين امكان را به وجود آورده است با آغاز هر قسمت مخاطبي كه براي اولين بار به تماشاي مجموعه نشسته است توان برقراري ارتباط و درك اتفاقات و شخصيت‌هاي مجموعه را داشته باشد.

علاوه بر داستان‌هاي مجموعه ملوچ، فضاي كلي اثر هم در تناسب كامل با حال و هواي مخاطب مجموعه طراحي شده است. ملوچ و آرش در خانه‌اي كه اطراف آن پر از درخت و گل است، زندگي مي‌كنند. شكل و شمايل خانه آنها يادآور خانه‌هاي دوست داشتني و وسوسه‌انگيز شكلاتي است. حياط خانه ملوچ و آرش بزرگ و سرسبز است طوري كه مي‌توانند در حياط توپ بازي و دوچرخه‌سواري كنند، حتي در گوشه حياط، تابي به درخت وصل شده كه اگر از بازي‌هاي ديگر خسته شدند بتوانند با آن تاب‌بازي كنند. اين دنياي رويايي براي هر كودكي دلنشين و جذاب است. شايد در دنياي واقعي اين نوع زندگي براي تعداد كمي از كودكان مهيا باشد. اما كودكان ديگر كه تعداد آنها هم بسيار است، نمي‌توانند در دنيايي همچون ملوچ و آرش زندگي كنند. با اين حال مجموعه داراي نكات ظريفي است كه باعث شده مخاطب نسبت به شخصيت‌هاي داستان احساس ضعف يا حسادت نداشته باشند.

هرچند در ظاهر شخصيت‌هاي مجموعه اغراق‌هاي جزئي وجود دارد، اما همان‌طور كه گفته شد كاملا رئال و واقعي هستند. اين موضوع در مورد داستان‌هاي مجموعه نيز صادق است، با اين حال در نماهايي از مجموعه، غيرواقعي بودن دنياي ملوچ يادآوري مي‌شود. نماهايي كه خانه و شخصيت‌هاي انيميشن را در حالتي به تصوير مي‌كشد كه گويا آنها اسباب‌‌بازي‌هاي كودكي هستند و دور از چشم صاحب خود جان گرفته‌اند و شروع به بازي و شيطنت كرده‌اند. به عنوان مثال در نمايي، راوي براي بيدار كردن آرش از دست خود كمك مي‌گيرد. مقياس دست راوي نسبت به اتاق و خود آرش كاملا بيانگر اين مورد است. همين نكته ساده اما مهم هر از گاهي به مخاطب يادآوري مي‌كند دنياي ملوچ و آرش واقعي نيست. بنابراين احساس ضعف يا حسادتي ايجاد نمي‌شود، در حالي كه مخاطب از دنياي شاد و خوش‌رنگ و لعاب آنها لذت مي‌برد و مي‌آموزد.

انيميشن ملوچ را مي‌توان به عنوان انيميشني بديع و تازه در نوع خود برشمرد. اين انيميشن با نگاهي روانشناسانه به مسائل پيش روي كودكان، در صدد رفع آنها و كمك به مخاطبان برآمده و به جرأت مي‌توان گفت در راستاي اهداف مدنظر خود موفق ظاهر شده است.

صنم امامي، مسعود ترنجي، حامد مهريزي‌زاده(نويسندگان)، اژدر دلداده و مهدي خرميان(انيماتورها)، امين سعيدي(تصويربردار)، محمد حماسي (دستيار تصوير)، محسن موسوي (افكت‌هاي رايانه‌اي)، ارشاد ميرشجاعي(طراح كاراكتر)، جعفر سليم‌زاده و فاطمه مسچي‌(طراح فضا)، مريم زينل‌زادگان(ساخت عروسك و آكسسوار)، رضا حماسي‌(تدوين) و محسن شوقي‌نيا (مجري طرح) از جمله عوامل دست‌اندركار در توليد مجموعه انيميشن ملوچ هستند.