جذب مخاطب با تيتراژ زيبا

حسن پيله‌ور ، سازنده تيتراژ ابتدا و انتهاي سريال دارا و ندار كه شيوه تازه‌اي را براي معرفي عوامل طراحي كرده بود، معتقد است تهيه‌كننده‌ها به اهميت تيتراژ پي برده‌اند براي همين هم سازندگان تيتراژ براي ساخت آثار خود ذوق و سليقه بيشتري به خرج مي‌دهند.

وي در ادامه گفت: تيتراژ يك مجموعه تلويزيوني معرف كليت اثر است و به عقيده من يكي از مهم‌ترين بخش‌هاي يك اثر سينمايي يا تلويزيوني است كه ماهيت اثر را قبل از ديده شدن و در انتها براي نتيجه‌گيري مطلوب‌تر رقم مي‌زند.

پيله‌وري افزود: سريال‌هاي نوروزي امسال نشان از آگاه شدن تهيه كننده وكارگردان به اين بخش مهم از يك مجموعه تلويزيوني بود و به نظر مي‌رسد تهيه كننده‌ها به اهميت اين مقوله پي برده‌اند و اين اتفاق خوبي است كه با تاخير افتاده است و هنوز جا براي كار دارد، در حالي در گذشته به اين بخش اهميت داده نمي‌شد، چرا كه همه بخش‌هاي يك مجموعه تلويزيوني در برآورد بودجه در نظرگرفته مي‌شد بجز عنوان‌بندي.

طراح تيتراژ مجموعه نوروزي دارا و ندار درادامه به نبود نيروهاي متخصص درزمينه ساخت عنوان‌بندي سريال اشاره كرد و گفت: با يك نگاه گذرا به مجموع سريال‌هايي كه در طول سال پخش مي‌شود بخوبي متوجه مي‌شويم عنوان‌بندي اغلب سريال‌ها بدون پشتوانه تفكر و فقط براي اين‌كه تيتراژي داشته باشند ساخته شده‌اند، ولي اين گونه عمل كردن جز انجام يك كار سطحي چيزي در برندارد. زماني به نتيجه مطلوب دست مي‌يابيم كه عنوان‌بندي كار برحسب موضوع ساخته شده باشد، بنابراين به فردي كه به اين فن آشناست بايد اعتماد كرد و عنوان‌بندي را به او سپرد نه اين‌كه به هركسي كه آشنايي جزيي دارد، كار را سپرد. به همين دليل است كه بيشتر اوقات مي‌بينيم طراحي تيتراژ به تدوينگر كار سپرده مي‌شود در صورتي كه لزوما هر تدوينگري طراح تيتراژ نيست.

ساسان توكلي فارساني، سازنده تيتراژ سريال زن بابا هم تقريبا با صحبت‌هاي پيله‌وري موافق است.

او در اين باره چنين توضيح داد: تدوينگر پس از كارگردان تنها كسي است كه از كم و كيف و نكات ريز و درشت مجموع تصاوير گرفته شده مطلع است، بنابراين يك تدوينگر مي‌تواند سازنده تيتراژ باشد، اما بايد به اين نكته هم توجه داشت كه ساخت تيتراژ پس از تخصص به ذوق و علاقه سازنده اثر بستگي دارد و اگر ذوق ساخت براي عنوان‌بندي مجموعه وجود نداشته باشد كار از اساس خراب است، بنابراين داشتن سليقه شرط لازم است.

حسن پيله‌ور بخش بزرگي از جذابيت بصري يك كار تلويزيوني را تيتراژ عنوان كرد و گفت: اگر قرار است يك اثر بخوبي ديده شود و تماشاگر تا آخرين فريم با اشتياق كار را ببيند، عنوان‌بندي خوب شرط اساسي است. يك زمان فيلمي را مي‌بينيم كه داستاني بسيار معمولي دارد، اما عنوان‌بندي جذابي دارد و بيننده تا پايان سريال را تماشا مي‌كند.

با همه اين اوصاف موسيقي،نوع آهنگسازي و آوازي كه براي تيتراژ درنظر گرفته مي‌شود نقش مهمي در جذاب كردن اين مقوله دارد. ساسان توكلي فارساني ضمن تاييد اين مطلب گفت: وقتي قراراست يك مجموعه موفق از كار درآيد مجموع شرايط دست به دست هم مي‌دهند تا كاري موفق شود كه اگر چنين نباشد مجموع عوامل درعين انسجام ظاهري از درون ويران است. به همين دليل است كه همخواني بايد ميان تيتراژ با ديگر عوامل بخصوص موسيقي كار وجود داشته باشد، چون آواز مقوله‌اي است كه ارتباط مستقيم با موسيقي دارد و بعد به عنوان‌بندي مي‌رسد، اما موسيقي پل ميان اين دو مي‌باشد و ارتباط نزديكي با بحث تيتراژ دارد. به همين دليل يك طراح وسازنده تيتراژ بايد ارتباط هماهنگ با آهنگساز داشته باشد.

چگونگي شكل‌گيري طرح تيتراژ سريال‌هاي نوروزي و همچنين كم و كيف ساخت هريك از آنها خالي از لطف نيست.

حسن پيله‌ور ازعكس براي عنوان‌بندي مجموعه تلويزيوني دارا و ندار استفاده كرد.

اين طراح تيتراژ درخصوص استفاده از عكس در تيتراژ اين سريال گفت: استفاده از عكس در عنوان‌بندي يكي از كارهايي بود كه من كمتر در تيتراژ‌ها ديده‌ام و زماني كه به طرح تيتراژ نهايي فكر مي‌كردم عكس عوامل از راس حرم تا پايين‌ترين بخش را بهترين تعريف براي عنوان‌بندي دانستم. در واقع نشان دادن عكس در يك لحظه معرف شخصيت و تيپ اوست؛ در ضمن اين مجموعه در ژانر اجتماعي ساخته شده بود و به بحث فقر ميان مردم فرودست جامعه مي‌پرداخت. به همين دليل بايد در تيتراژ مجموع اين كاراكترها در لحظه معرفي مي‌شدند از همين رو تيپي كه براي هريك از شخصيت‌ها انتخاب شده بود حال و هواي شخصيت فيلمنامه را داشت و در تيتراژ هم موقعيت اجتماعي هر يك از آنها ديده مي‌شد و در عين حال عوامل پشت صحنه هم به بيننده معرفي شدند.

صحبت‌هاي طراح و سازنده تيتراژ دارا و ندار به اينجا كه رسيد بد نديدم سراغ پيروز ارجمند، آهنگساز اين مجموعه بروم و از نقش موسيقي در ساخت تيتراژ بپرسم. وي در اين باره گفت: عنوان‌بندي يك مجموعه معمولا به 2 شكل انجام مي‌شود.

يكي اين‌كه طراح تيتراژ براساس نوع موسيقي كه آهنگساز كار مي‌كند عنوان‌بندي را مي‌سازد يا اين‌كه آهنگساز براساس آنچه طراحي شده، موسيقي مي‌نويسد و در عنوان‌بندي ابتدايي سريال دارا و ندار، همزمان ميان آهنگساز و طراح تيتراژ هماهنگي صورت گرفت. به اين ترتيب كه تصاوير طراحي شد و من به طورهمزمان ساخت موسيقي را شروع كردم و بعد موسيقي را براساس تصاوير اركستراسيون كردم كه به نظرم خوب بود؛ اما در تيتراژ پاياني اين اتفاق نيفتاد. من و طراح تيتراژ به دليل كمبود وقت جداگانه كار كرديم كه به نظرم تيتراژ انتهايي به قدرت تيتراژ ابتدايي سريال از كار در نيامد و شايد اگر موسيقي انتهايي با تصاوير ديگري همراه مي‌شد موفقيت و همخواني بيشتري داشت؛ بنابراين اگر قرار بود براساس تصاويري كه در تيتراژ پايان ديده شد آهنگ بسازم بايد موسيقي را به سمت فضاي فانتزي‌تر مي‌بردم يا اگر قرار بود طراح تيتراژ با موسيقي من تصوير بسازد بايد تصاويري را انتخاب مي‌كرد با درام سريال همخواني داشت نه با تصاوير عوامل دارا وندار و متاسفامه اين ناهمخواني در تيتراژ پاياني را ديدم و ازاين مساله راضي نيستم در مجموع ميان طراح تيتراژ و آهنگساز بايد ارتباط وجود داشته باشد.

ساسان توكلي فارساني، فضاي يك مجموعه را در ساخت تيتراژ آن موثر دانست و گفت: تقويم سالانه ما ايرانيان پر از مناسبت‌هاي مختلف است كه براي هريك از آنها مي‌توان تعريف خاصي ارائه كرد و در اين ميان نوروز رنگ وعطر ويژه‌اي دارد و به طبع فضاي كارهم بسيار شاد و دل‌انگيز است. از همين رو تيتراژ يك كارنوروزي بايد در عين شاد بودن طراوت وتازگي را در خود داشته باشد.

وي در ادامه گفت: وقتي مي‌خواستم عنوان‌بندي سريال زن بابا را بسازم ابتدا تصاوير گرفته شده را ديدم و به فضاي پراز شادي آن پي بردم.

طرحي از انيميشن به ذهنم رسيد و از آنجا در فضاي اين كمدي 2 مراسم ازدواج وجود داشت. به پايكوبي و به نوعي رقص پا رسيدم و بناي تيتراژ سريال را بر نمايش رقص پا گذاشتم.

حسن پيله‌ور در جمعبندي صحبت‌هاي خود گفت: موفقيت مقوله تيتراژ سريال و فيلم سينمايي با به رسميت شناختن اين مقوله امكان پذيراست و اين مساله ميسر نمي‌شود مگر اين‌كه تيتراژ به عنوان يك فن شناخته شود و همچنين به سمت رقابتي شدن پيش برود. به نظر من اين هنر بايد به عنوان يك فن شناخته شود و بايد در جشنواره‌هاي تلويزيوني يا حتي جشنواره فيلم فجر بخش ويژه‌اي به آن اختصاص دهند.